Hoe lees je een wijnetiket?

Een wijnetiket is voor veel mensen een hoop abracadabra. Appellations, partijnummers, percentages, logo’s en Franse of Italiaanse termen waarvan je misschien geen idee hebt wat ze betekenen. Daarom leggen we graag uit hoe je een wijnetiket leest. En vooral: welke informatie echt iets zegt en welke informatie iets minder belangrijk is.

Wat moet er verplicht op een wijnetiket staan?

Binnen de Europese Unie moeten wijnboeren voldoen aan Europese wijnwetgeving. En die bepaalt behoorlijk precies wat er op een etiket moet staan.

Allereerst moet duidelijk zijn wát er in de fles zit. Heel logisch: wijn. Of specifieker een bepaalde categorie, zoals mousserende wijn of rosé. Soms kan de naam van een beschermde herkomstbenaming die algemene aanduiding vervangen.

Vervolgens moeten onder andere de inhoud van de fles en het alcoholpercentage worden vermeld. Ook moeten het land van herkomst, de bottelaar — of bij bepaalde mousserende wijnen de producent of verkoper — en het partijnummer op de fles staan. Dat laatste maakt het mogelijk om een bepaalde botteling te traceren.

Komt de wijn van buiten de Europese Unie, dan moet doorgaans ook de importeur worden vermeld.

En hoe zit het met sulfiet, ingrediënten en voedingswaarden?

Allergenen moeten eveneens op het etiket worden vermeld. Bij wijn gaat het vrijwel altijd om sulfieten. Heel soms zie je ook ‘bevat ei’ of ‘bevat melk’. Eiwit en melkeiwit kunnen namelijk worden gebruikt om wijn te klaren. Meestal worden ze daarna volledig uit de wijn verwijderd. Alleen wanneer er aantoonbare resten in de wijn achterblijven, moeten ze op het etiket worden vermeld. En je ziet dit dus héél zelden.

Sinds 8 december 2023 gelden daarnaast nieuwe Europese regels voor ingrediënten en voedingswaarden. Dat betekent overigens niet dat iedere oudere fles zonder deze informatie ineens fout geëtiketteerd is. Voor wijnen die vóór die datum zijn geproduceerd, gelden overgangsregels.

De energiewaarde moet op de fles zelf staan. De volledige voedingswaardetabel en ingrediëntenlijst mogen ook via een elektronische weg worden aangeboden. In de praktijk gebeurt dat meestal met een QR-code.

Een QR-code is dus niet verplicht. Zet de wijnboer alle informatie gewoon op het etiket, dan is dat ook goed. Kiest hij wel voor een QR-code, dan mag de pagina waarnaar deze verwijst niet worden gebruikt voor reclame of het volgen van bezoekers.

Een groot gedeelte van de verplichte informatie moet bovendien bij elkaar in hetzelfde gezichtsveld staan. Het is dus niet de bedoeling dat je de belangrijkste gegevens overal op de fles bij elkaar moet zoeken. Voor enkele vermeldingen gelden uitzonderingen.

Is de herkomst van de wijn verplicht?

Het land van herkomst moet altijd worden vermeld. Komt een wijn uit Frankrijk, Italië of Spanje, dan moet dat dus ergens op de fles terug te vinden zijn.

Bij een wijn met een beschermde herkomstbenaming moet ook die herkomst worden vermeld. Denk aan Rioja, Chianti, Bordeaux of Châteauneuf-du-Pape. Zo’n appellatie vertelt niet alleen waar de wijn vandaan komt, maar stelt meestal ook eisen aan bijvoorbeeld druivenrassen, opbrengsten en de manier waarop de wijn wordt gemaakt.

Hoe dat systeem precies werkt, leg ik in een andere blog nog wel eens uit. Anders zijn we hier voorlopig nog niet klaar.

Zijn het jaartal en de druivensoorten verplicht?

Nee. Het oogstjaar en de gebruikte druivensoorten zijn meestal niet verplicht. Toch worden ze steeds vaker vermeld, omdat consumenten nu eenmaal graag willen weten wat ze drinken.

Staat er één druivenras op het etiket, dan moet de wijn daar in de regel voor minimaal 85 procent van gemaakt zijn. Voor een vermeld oogstjaar geldt een vergelijkbare 85-procentregel. Een wijn met het jaartal 2024 hoeft dus niet per definitie voor de volle 100 procent uit druiven van 2024 te bestaan.

Veel wijnboeren gaan tegenwoordig nog wat verder. Ze vertellen iets over de smaak, adviseren een serveertemperatuur of geven tips voor wijn-spijscombinaties. Handig, maar dit zijn geen wettelijk gecontroleerde kwaliteitsoordelen. Het blijft de omschrijving en het advies van de producent zelf.

Waarom staat er soms een zwangere vrouw op een wijnetiket?

Op wijn die in Frankrijk wordt verkocht, zie je meestal een doorgestreept symbool van een zwangere vrouw. Wijn en zwangerschap gaan immers niet samen.

Deze Franse verplichting geldt voor alcoholische dranken die in Frankrijk op de markt worden gebracht. De producent mag kiezen tussen het pictogram en een geschreven gezondheidswaarschuwing. Het is geen algemene Europese verplichting.

Zie je het symbool op een Franse fles in Nederland, dan kan dat simpelweg komen doordat hetzelfde etiket ook voor de Franse markt wordt gebruikt.

Wat betekenen biologisch en vegan op een wijnetiket?

Het groene Europese blaadje mag alleen worden gebruikt op producten die officieel biologisch gecertificeerd zijn. Bij het logo staan ook een code van de controlerende instantie en een aanduiding van de herkomst van de landbouwgrondstoffen.

Dat logo zegt dus werkelijk iets over de manier waarop de druiven zijn geteeld en de wijn is geproduceerd. Het zegt alleen niet automatisch dat de wijn ook beter smaakt. Dat zijn twee verschillende zaken.

Ook zie je steeds vaker vegan op een wijnetiket staan. Bij het klaren van wijn kunnen namelijk dierlijke producten worden gebruikt, zoals eiwit, gelatine of melkeiwit. Bij een veganistische wijn gebeurt dat niet. Anders dan bij biologisch bestaat hiervoor echter geen algemeen verplicht Europees veganlogo. Je ziet daarom verschillende logo’s en certificeringen.

Wat betekent Réserve, Riserva of Reserva?

Nu wordt het interessant, want deze woorden lijken sterk op elkaar, maar betekenen niet overal hetzelfde.

Staat Riserva op een Italiaanse wijn of Reserva op een Spaanse of Portugese wijn, dan kan die term een wettelijk omschreven betekenis hebben. Welke eisen precies gelden, hangt af van het land, de wijnsoort en vaak ook de appellatie. Het kan bijvoorbeeld gaan over een langere rijping, maar de regels zijn niet overal gelijk.

Een Reserva is daarmee overigens niet automatisch lekkerder dan een wijn zonder die vermelding. Hij heeft vooral aan bepaalde wettelijke voorwaarden voldaan.

Staat Réserve op een Franse wijn, dan geeft dat op zichzelf geen landelijke wettelijke garantie voor een bepaalde rijping of kwaliteit. De wijnboer gebruikt de term meestal om binnen zijn eigen assortiment een kwaliteitsverschil aan te geven.

Datzelfde geldt vaak voor mooie termen als Sélection, Grande Cuvée, Tradition en Grand Vin. Ze kunnen best op de betere wijn van een producent staan, maar ze vormen op zichzelf geen onafhankelijk kwaliteitsbewijs.

Let wel op: Grand Cru is weer een ander verhaal. Dat kan binnen een appellatie wel degelijk een officieel vastgelegde betekenis hebben. Alsof het nog niet ingewikkeld genoeg was.

En wat zegt een medaille op de fles?

Sommige flessen zijn voorzien van een gouden of zilveren medaille. Die kunnen afkomstig zijn van allerlei wijnconcoursen en het ene concours heeft nu eenmaal meer aanzien dan het andere.

Bij internationale wedstrijden die volgens de regels van de OIV werken, mag maximaal 30 procent van de ingezonden wijnen een medaille ontvangen. Sommige concoursen zijn nog strenger.

Zo heb ik ooit zelf in de jury van een wijnconcours in Orange gezeten. Als juryvoorzitter mocht ik aan mijn tafel slechts drie medailles uitreiken, terwijl er dertig flessen op de proeftafel stonden. Tien procent dus maar.

Niet iedere wedstrijd werkt echter volgens dezelfde regels. Kijk daarom niet alleen naar de kleur van de medaille, maar ook naar de naam van het concours en het jaar waarin de prijs is gewonnen.

Een medaille kan absoluut een aanwijzing zijn dat er een goede wijn in de fles zit. Maar een garantie dat jij hem ook lekker vindt? Nee, dat blijft het nooit. Op het bekende Concours Général Agricole de Paris streeft men naar 25%.

Lees ook mijn blog hierover op LinkedIn.

Kun je de kwaliteit van wijn aan het etiket aflezen?

Een wijnetiket geeft je allerlei nuttige aanwijzingen over de herkomst, producent, druiven, productiewijze en soms de rijping van een wijn. Maar uiteindelijk blijft het een etiket.

Een zware fles, een chic familiewapen, het woord Réserve en drie gouden medailles kunnen behoorlijk indrukwekkend overkomen. Toch vertellen ze nooit het hele verhaal.

Kortom: het blijft een hele puzzel om uit te vogelen welke informatie belangrijk is en welke minder belangrijk. We hopen dat deze blog je een beetje op weg helpt. Maar twijfel je nog steeds over een fles? Vraag ons dan gerust om advies.