Fruitig, zoet, droog: wat betekenen toch al die wijntermen?

Fruitig, droog, zoet, vol, fris… zodra het over wijn gaat vliegen de termen je om de oren. Maar wat betekenen ze eigenlijk? Het belangrijkste verschil om te onthouden is simpel: fruitig zegt vooral iets over de aroma’s die je ruikt en proeft, terwijl droog en zoet vooral te maken hebben met hoeveel suiker er na de vergisting in de wijn achterblijft.

En dat verklaart meteen waarom een wijn heel fruitig én toch kurkdroog kan zijn.

Waarom smaakt wijn eigenlijk niet gewoon naar druiven?

Wijn wordt gemaakt van druiven. Verreweg de meeste wijn wordt gemaakt van druiven van de soort Vitis vinifera, wat letterlijk zoiets betekent als ‘wijndragende wijnstok’. Maar luister eens naar een sommelier die een wijn beschrijft en de halve groenteboer komt voorbij: appel, peer, perzik, kers, pruim, citroen, grapefruit en soms nog wat kruiden, bloemen of specerijen erbij.

Eén smaak hoor je eigenlijk opvallend weinig: “Deze wijn smaakt heerlijk naar rijpe druiven.”

Gek toch? Niet helemaal.

Wanneer het sap van de druiven in de kuip zit en gistcellen de suikers langzaam omzetten in alcohol, verandert er namelijk veel meer dan alleen het alcoholpercentage. Tijdens de vergisting ontstaan allerlei geur- en smaakstoffen. Het druivensap verandert letterlijk in wijn.

Wanneer noemen we wijn droog of zoet?

Om het voor dit verhaal simpel te houden: zetten de gistcellen vrijwel alle vergistbare suikers om in alcohol, dan noemen we een wijn droog. Blijft er na de vergisting meer suiker achter, dan spreken we – afhankelijk van de hoeveelheid – van bijvoorbeeld halfdroog, halfzoet of zoet. Dat kan gebeuren doordat een vergisting vanzelf stopt, maar een wijnmaker kan er ook bewust voor kiezen om restsuiker in de wijn te behouden. Belangrijk: droog betekent dus niet automatisch dat er letterlijk nul gram suiker in de wijn zit.

Een fruitige wijn hoeft helemaal niet zoet te zijn

Hier ontstaat heel vaak verwarring. Een wijn kan uitbundig naar perzik, mango, aardbei of rijpe kersen ruiken en toch vrijwel geen restsuiker bevatten. Onze hersenen associëren rijp fruit namelijk snel met zoetigheid. Ruik je perzik of ananas, dan verwacht je bijna automatisch iets zoets. Daardoor kan een droge wijn toch een wat zoetige indruk geven. Andersom kan een wijn met wat restsuiker dankzij hoge zuren juist verrassend fris en droog overkomen.

Daarom zegt iemand die zegt:

“Ik hou niet van zoete wijn”

eigenlijk nog niet zo heel veel. Misschien bedoelt hij dat hij geen duidelijk zoete dessertwijn wil. Maar misschien vindt hij een rijpe, volle Primitivo met veel pruimen- en kersenfruit juist heerlijk. En die kan best zoetig overkomen.

Handig als je een wijn cadeau zoekt

Je wilt iemand een wijn cadeau geven en vraagt wat hij graag drinkt. Het antwoord:

“Iets fruitigs, maar niet zoet.”

Dat is helemaal geen tegenstelling. Waarschijnlijk zoek je dan juist een droge wijn met duidelijke fruitaroma’s. Zegt iemand dat hij van fris en strak houdt, dan denk je eerder aan citrus, groene appel en frisse zuren. Bij rijp en vol kom je sneller terecht bij perzik, tropisch fruit, pruimen of zwarte kersen. Daarom proberen we op Wijnkado.nl bij onze wijnen niet alleen druif en herkomst te vermelden, maar vooral ook uit te leggen hoe de wijn daadwerkelijk smaakt. Bij onze #ONO Chenin-Chardonnay omschrijven we de wijn bijvoorbeeld als vol, sappig en fruitig. Dat vertelt iemand die een cadeau zoekt vaak meer dan alleen de namen Chenin Blanc en Chardonnay.

Waar komen al die fruitaroma’s vandaan?

Terug naar die sommelier en zijn groenteboer. Wereldwijd worden naar schatting zo’n 1.400 tot 1.500 verschillende druivenrassen gebruikt om commercieel wijn van te maken. Die druiven hebben allemaal verschillende eigenschappen.

Maar druivenras is maar het begin. Klimaat, rijpheid bij de oogst, vergisting en de keuzes van de wijnmaker hebben allemaal invloed op wat je uiteindelijk ruikt en proeft. Neem Chardonnay. In een koeler gebied kan Chardonnay aroma’s geven van citrus en groene appel. In een warmer gebied kom je eerder rijper geel fruit, perzik of zelfs tropische tonen tegen. Dezelfde druif, een heel andere wijn.

En dan bemoeit de wijnmaker zich ermee

De wijnmaker kan dat verschil nog veel groter maken. Vergist en rijpt Chardonnay in roestvrij staal, dan staan frisheid en fruit vaak meer op de voorgrond. Gebruik je eikenhout, dan kunnen daar aroma’s bijkomen die doen denken aan vanille, toast en specerijen. Bij sommige Chardonnays speelt bovendien malolactische gisting een rol, waardoor de wijn zachter en romiger kan worden.

Op Wijnkado.nl hebben we bijvoorbeeld een Chardonnay uit Californië waarvan een deel op eikenhout wordt vergist en die malolactische gisting ondergaat. Daar proef je onder andere rijpe peer, perzik, appel, vanille en beboterde toast in terug. Niemand heeft daar een peer, vanillestokje of klontje boter in de tank gegooid 😉.

Lees in dit kader ook eens deze blog over Chardonnay.

En wat vertelt de QR-code op een wijnfles?

Op veel nieuwe wijnetiketten vind je tegenwoordig een QR-code waarmee je onder andere de ingrediënten en voedingswaarden kunt bekijken. Daar kun je bijvoorbeeld druivenmost of geconcentreerde druivenmost tegenkomen. Maar ook hier moet je oppassen met snelle conclusies. Dat zo’n ingrediënt wordt vermeld, betekent niet automatisch dat de wijn zoet smaakt. Druivenmostproducten kunnen tijdens verschillende onderdelen van het wijnmaken worden gebruikt en bijvoorbeeld ook dienen om het potentiële alcoholgehalte te verhogen.

De ingrediëntenlijst vertelt dus iets over hoe de wijn is gemaakt. Je tong vertelt uiteindelijk hoe hij smaakt.

Fris, fruitig, vol of zoet: wat kies je als cadeau?

Ken je de smaak van de ontvanger niet precies? Dan vind ik fris, fruitig, vol of krachtig vaak veel bruikbaardere aanwijzingen dan alleen rood of wit. Iemand die graag frisse Sauvignon Blanc drinkt, maak je waarschijnlijk niet automatisch blij met een dikke, houtgerijpte Chardonnay. En iemand die van volle, rijpe rode wijn houdt, zoekt misschien juist dat donkere fruit en die zachtere smaak.

Het helpt dus om iets verder te vragen dan:

“Drink je rood of wit?”

Vraag eens:

“Hou je meer van fris en strak of van zacht, rijp en vol?”

Daar kunnen wij bij het uitzoeken van een wijncadeau een stuk meer mee. Wil je hulp? We adviseren graag!